روش های موسیقی درمانی برای کودکان

 
متخصصين، کودکان را در فعاليت هايي نظير خواندن آواز، گوش دادن به موسيقي، رقص و حرکات موزون، نوازندگي و ديگر فعاليت هاي سازنده مرتبط با موسيقي مشارکت مي دهند تا قدرت فراگيري آن ها افزايش يابد. آن ها در اين ميان بر روي گسترش خودآگاهي، اعتماد به نفس، مهارت هاي آمادگي، مهارت هاي مديريتي و رفتارهاي اجتماعي کودک کار کرده و تکنيک هاي تحمل درد را به کودکان آموزش مي دهند.

 

يک درمانگر موسيقي در طول دوره درمان کودک در مي يابد که کدام سبک يا ابزارآلات موسيقي بيشترين تاثير و تحريک را بر کودک مي گذارد تا به اين ترتيب بتواند بيشترين استفاده را از وقت صرف شده بر روي کودک بنمايد. آن ها معمولا به صورت يک تيم با تخصص هاي مختلف کار مي کنند. اين تيم شامل افرادي نظير متخصص موسيقي، پزشک کودک، روانشناس، متخصص فيزيوتراپي، متخصص گفتاردرماني، متخصصين هنر و... مي باشد. پس از انجام آزمايش هاي لازم طي هفته ها کار، آن ها به خانواده ها منابع آموزش موسيقي به کودکان را که کودک بايد در خانه از آن ها استفاده کند را معرفي مي کنند.

 

 

نوع برنامه ها در موسيقي درماني کودکان

 

نوع برنامه ها و فعاليت هاي موسيقي درماني به نوع ناراحتي، نقيصه و مشکل کودک و يا بيمار بستگي دارد. براي مثال در کودکاني که دچار مشکل حرکتي هستند، برنامه هاي ريتميک که به کنترل حرکتي آن ها کمک مي کند بيشتر مدنظر قرار مي گيرند. حال اگر مشکل حرکتي آن ها کمک مي کند بيشتر مدنظر قرار مي گيرند. حال اگر مشکل حرکتي با انقباض و گرفتگي عضلاني همراه باشد، ريتم ها و موسيقي ملايم انتخاب مي شود و بدين ترتيب کنترل حرکتي تقويت مي شود. همچنين کودکاني که روان ترند به برنامه هاي موزيکالي احتياج دارند که خاصيت برون فکني داشته و هيجان ها را بيشتر تخليه کنند.

 

معمولا جلسات موسيقي درماني از گروه هاي کوچک همانند تشکيل مي شود و شرايط شرکت کنندگان هرچه همسان تر باشد، اهداف و برنامه هاي مشترک بيشتر خواهند بود و اين مسئله به هماهنگ و تقويت بيشتر گروه کمک مي کند. البته مي توان کودکاني با توانايي هاي مختلف را در طبقه موسيقي درماني قرار داد، اما مهم اين است که از نظره بهره هوشي فاصله زيادي با يکديگر نداشته باشند، تا در انجام تمرين ها و برنامه ها هماهنگي بيشتري باشد. طول دوره و مدت زمان جلسات بستگي به اهداف درماني مورد نظر و مشکلات فرد دارد. تعداد جلسات درماني گاهي هر روز و گاهي هفته اي چند جلسه است و مدت زمان هر جلسه به مقتضاي حال و هواي هر درمانجو متفاوت است. به طور کلي فعاليت هاي موسيقي درماني بر پايه چند محور کلي است که عبارتند از:

 

 

* خواندن

 

وقتي کودکان با هم مي خوانند، مملو از شور و توانايي يکپارچه مي شوند. ترانه ها تصور آن ها را به گونه اي فعال و سازنده مي کنند و بديهي است انتخاب اشعاري که تصورات و برداشت هاي مثبت از محيط و پديده ها را به کودک منتقل مي سازد، اهميت ويژه اي دارد. ريتم و آهنگ ترانه ها در کودکاني که اندکي نگران ناتواني و ارتباط خود با محيط هستند، موفقيت و توانايي ايجاد مي کند و کودک منزوي را فعال مي سازد. در جلسات موسيقي درماني از خواندن استفاده هاي فراوان مي شود و برنامه هاي متنوعي به شکل تک خواني و گروه خواني طراحي مي شود. در موسيقي درماني براي کودکان، اشعاري که براي خواندن انتخاب مي شوند بايد کوتاه، تمايل فهم و با آهنگي ساده باشد تا کودکان بتوانند آن ها را حفظ کنند.

 

 

* ساخت آهنگ

 

منظور از ساختن آهنگ در جلسات موسيقي درماني، خلق آهنگ با ويژگي هاي دقيق موسيقي نيست. بلکه ايجاد يک ريتم ساده يا خواندن شعر و آهنگ در شکل و حالتي خاص است. يکي از ويژگي هاي مهم سازهايي که در موسيقي درماني به کار مي روند مانند سازهاي اُرف نواختن ساده آن هاست. به طوري که با انتخاب تيغه هاي محدودي از آن ها مي توان آهنگ ساده و يا ريتم تازه اي را به راحتي ساخت. بنابراين مهم اين است که کودکان ساختن را تجربه کنند و فعاليت مثبت و موثر خود را در ايجاد اشکالي ساده از فعاليت هاي موسيقي ببينند. اين تجربه احساس توانايي و اعتماد آن ها را نسبت به خود بالا مي برد و ترس و نگراني آن ها را از فعاليت هاي شخصي و ارتباط با وسايل و ابزار موسيقي که نشانه و نماينده اي از مسايل مختلف محيطي است کاهش مي دهد.

 

 

* گوش دادن به موسيقي

 

شنيدن موسيقي از جمله برنامه هاي موسيقي درماني است. ذهن با گوش دادن در دنيا اصوات و ملودي ها قرار مي گيرد و موضوعي براي توجه و تمرکز پيدا مي کند. با شنيدن آهنگ ها، احساس هاي گوناگون را به راحتي مي توان به وجود آورد که چنين تجربه اي هاي وسيعي، با نواختن سازها (به دليل محدوديت) به دست نمي آيد. شنيدن، افراد را در يک تجربه مشترک سهيم مي سازد، توجهي که در گوش دادن گروهي به وجود مي آيد و در تنهايي ايجاد نمي شود. گوش دادن به موسيقي در بروز احساسات کودکان و برون فکني تصورات آن ها بسيار موثر است. علاوه بر آن، تقويت گوش از راه شنيدن، دقت کودکان را به محرک هاي شنوايي افزايش مي دهد.

 

 

* حرکات موزيکال

 

حرکات موزيکال دامنه وسيعي از فعاليت هاي حرکتي موسيقي درماني را تشکيل مي دهد و بسياري از برنامه هاي درماني برمبناي آن طراحي مي شود. حرکات موزون خود نوعي موسيقي است. حرکات ترجمه احساس ها هستند و نتيجه نيروها و احساسات دروني و نامرئي ما، احساس هايي که با بيان نمي توان توصيف کرد. حرکات بدون واسطه به روح و احساس ما متصل هستند و شيوه هايي از تفکر و انديشه به حساب مي آيند. هر حرکتي مي تواند گوياي نوعي احساس باشد. در ضمن بايد به اين نکته توجه کرد که درواقع مشارکت در حرکات موجب فعال کردن انرژي مي شود نه کيفيت حرکات. پس بهتر است که حرکات ساده و انعطاف پذير باشد و هرچه حرکات با موسيقي همراهي و همخواني بيشتري داشته باشند، دستگاه هاي مختلف بدن، انرژي بيشتري آزاد خواهندکرد.