اثر موسیقی بر ذهن ‌كودكان


اگر شما تصميم داريد كه فرزندتان نواختن يك ساز را ياد بگيرد، نيازي نيست كه تا 8-7 سالگي او صبر كنيد و آنگاه او را به كلاس بفرستيد؛ مغز كودكان هميشه آماده دريافت اطلاعات جديد است.

 

ابتداي امر سؤالي را كه در ذهن بسياري از شماست مطرح مي‌كنيم.

 

در سال‌هاي اخير پژوهشگران ثابت كرده‌اند كه موسيقي نقش مهمي در زندگي انسان‌ها دارد ولي آيا اين قدرت را نيز دارد كه بر ذهن انسان‌ها اثر بگذارد؟

 

 

تجربه ثابت كرده كه موسيقي مي‌تواند تمام وجود يك فرد را به تلاطم درآورد. برخي از موسيقي‌ها به شما آرامش مي‌بخشند و برخي شما را عصبي و تهاجمي مي‌كنند. به‌نظر شما، موسيقي چگونه مي‌تواند اين اثر را بر درون بگذارد؟

 

 

در دنياي امروز، از موسيقي براي تاثير‌گذاري بر امور مختلف استفاده مي‌شود؛ به‌طور مثال موسيقي در زمينه پزشكي به‌عنوان نوعي درمان مورد استفاده قرار مي‌گيرد. امروزه موسيقي در تسريع امر شفابخشي، كاهش فشار خون، درمان كودكان بيش‌فعال، بيماري‌هاي روحي، افسردگي به‌ويژه افسردگي پس از زايمان، كاهش اضطراب و استرس، درمان بي‌خوابي، رشد بهتر نوزادان نارس و... به كار برده مي‌شود.

 

 

جوليوس پرتنوي، پژوهشگر مطرح موسيقي طي تحقيقات زيادي دريافت كه موسيقي قادر است بر سرعت سوخت‌و‌ساز بدن، كاهش يا افزايش فشار خون، سطح انرژي بدن، سيستم گوارشي و... (بسته به نوع موسيقي‌اي كه پخش مي‌شود) اثر مثبت يا منفي بگذارد. مثلا موسيقي‌هاي ملايم مانند موسيقي كلاسيك اثربخشي بهتري روي بدن دارند و باعث افزايش آندروفين در بدن مي‌شوند. همچنين 30‌دقيقه گوش‌دادن به موسيقي‌ اثري معادل يك دوز قرص واليوم دارد.

 

 

بد نيست بدانيد كه با گوش‌دادن به موسيقي و آموزش موسيقي به کودکان، هر دو نيمكره مغز (نيمكره‌هاي چپ و راست) درگير فعاليت‌هاي ذهني مي‌شوند. البته منظور ما از موسيقي فقط خواندن شعر نيست بلكه ساز زدن، ملودي، تُن، انواع صدا‌ها، آكورد و ريتم را نيز شامل مي‌شود.

 

 

تاثير موسيقي بر افزايش حافظه و تمركز

 

 

موسيقي از طريق تحريك فرد براي دقت بيشتر نسبت به نوع صدا‌، ريتم، ملودي، آهنگ، جهت صدا و... در افزايش حافظه و تمركز مؤثر است؛ به همين دليل، اغلب دانش‌آموزاني كه به نوعي با موسيقي در ارتباط هستند در مدرسه و دانشگاه موفق‌تر هستند.

 

امروزه ثابت شده كه حافظه مي‌تواند از طريق موسيقي تقويت شود و افرادي كه از كودكي در معرض آموزش و بازي‌هاي موسيقايي بوده‌اند‌، حافظه بسيار بهتري دارند. ريتم، ملودي، هارموني و... جزو عواملي هستند كه موجب تقويت حافظه مي‌شوند. در آزمايشي كه در دانشگاه هنگ‌كنگ‌ انجام شد، ??‌نوازنده اركستر بين سنين ? تا ??‌سال از لحاظ قدرت حافظه و به‌خاطر‌سپردن كلمات، مورد بررسي قرار گرفتند.

پژوهشگران دريافتند كه كودكان نوازنده نسبت به هم‌سن‌و‌‌سالان غيرنوازنده خود به‌مراتب كلمات بيشتري را حفظ مي‌كنند. پس از يك‌سال آزمايش ديگري از اين گروه گرفته و مشخص شد كه حافظه كودكاني كه هنوز نوازنده اركستر هستند نسبت به سال گذشته توانمند‌تر شده‌، درحالي‌كه حافظه كساني كه از اركستر جدا شده‌اند‌، در همان سطح باقي مانده است. همچنين موسيقي كمك به درك و انتقال بهتر مفاهيم به افراد مي‌كند كه از اركان مهم موفقيت در زندگي است.

 

برخي از مناطق مغز كه در هنگام گوش‌كردن به موسيقي يا بازي‌هاي موسيقايي، فعال مي‌شوند در 2 گروه:

 

 

1-كساني كه با موسيقي به‌صورت حرفه‌اي - چه نواختن و چه شنيدن- در ارتباطند

 

2- افرادي كه با موسيقي آشنايي ندارند در جدول زير مشخص است.

 

اما متأسفانه برخي موسيقي‌ها به‌طور عكس عمل كرده و حتي باعث بيماري مي‌شوند. استفاده از موسيقي‌هاي نامناسب همانند وارد‌كردن زهر به بدن است. دانشمندان در اين زمينه، آزمايشي را روي تعدادي از گياهان انجام دادند. تعدادي گياه از يك نوع و در شرايط آب‌و‌هوايي يكسان، به 2 گروه تقسيم شدند. براي گروهي از آنها، موسيقي راك را با صداي بلند پخش كردند و ديدند كه پس از مدتي گياهان پژمردند و تعدادي نيز خشك شدند و براي گياهان گروه دوم، موسيقي كلاسيك ملايم پخش كردند و شاهد رشد سريع‌تر آنها بودند.

 

موسيقي، عنصر بسيار قدرتمندي است كه همانند يك داروي شفابخش عمل مي‌كند و حتي ممكن است شما به آن معتاد نيز بشويد. ديويد تيم، نويسنده كتاب «راز تاثير‌گذاري موسيقي» در مقدمه كتاب خود مي‌نويسد: موسيقي بيش از يك زبان است. در واقع موسيقي رب‌النوع زبان‌هاست.

 

در واقع موسيقي در ميان تمام هنر‌ها منحصر به فرد است زيرا به‌طور قدرتمندانه‌اي روي سطح هوشياري افراد اثر مي‌گذارد. اگر شما به شيوه‌‌اي صحيح موسيقي را وارد زندگي خود كنيد، مي‌توانيد تا ساليان سال از اثرات مثبت آن روي خود و فرزندانتان بهره گيريد اما فراموش نكنيد، به همان اندازه كه موسيقي مي‌تواند تاثيرات خوب بگذارد‌، قادر است زيان‌بخش نيز باشد.

 

 

چه مي‌توان كرد؟

 

 

والدين و مربيان مي‌توانند از همان دوران كودكي علاقه به موسيقي را در كودك ايجاد كنند. براي اين كار چند مورد پيشنهاد مي‌شود.

 

 

 

1 - موسيقي براي نوزاد

 

 

براي كودكتان منتخبي از سبك‌هاي مختلف موسيقي را پخش كنيد و اگر‌ سازي‌ مي‌نوازيد، اجازه دهيد در بخشي از زمان تمرينتان، او نيز نزديك شما باشد. البته مراقب باشيد كه شدت صدا، متوسط باشد زيرا صدا‌هاي بلند به شنوايي كودك آسيب مي‌رساند.

 

 

2 – خواندن براي نوزاد

 

 

اين مهم نيست كه شما چقدر در خواندن تبحر داريد؛ شنيدن صداي شما باعث مي‌شود كه كودكتان بهتر با كلمات و زبان مادري خود آشنا شود. نوزادان، عاشق ريتم و ملودي هستند. آنها توانايي اين را دارند كه يك ملودي خاص را از بين چند ملودي كه مي‌شنوند، تشخيص دهند.

 

 

3 – خواندن با كودك

 

هنگامي كه بچه‌ها بزرگ مي‌شوند، از آوازخواندن لذت بيشتري مي‌برند. كنار هم قرار دادن كلمات يك آهنگ در حقيقت به مغز كودك كمك مي‌كند تا سريع‌تر ياد بگيرد و براي مدت طولاني‌تري آن را در خود جا دهد (تقويت حافظه)؛. به همين دليل‌، اكثر ما آهنگ‌هايي را كه در كودكي شنيده يا خوانده‌ايم به خاطر داريم حتي اگر سال‌ها از خواندن يا شنيدن آنها گذشته باشد.

 

 

 

4 - يادگيري موسيقي(ساز - آواز)

 

اگر شما تصميم داريد كه فرزندتان نواختن يك ساز را ياد بگيرد، نيازي نيست كه تا 8-7 سالگي او صبر كنيد و آنگاه او را به كلاس بفرستيد؛ مغز كودكان هميشه آماده دريافت اطلاعات جديد است. آنها آمادگي يادگيري موسيقي از سنين كم را دارند. بسياري از كودكان 4 يا 5 ساله، عاشق ساختن يك آهنگ، خواندن و نواختن ساز‌هاي ساده هستند و شروع اين كار در زماني كه آنها سن چنداني ندارند، كمك مي‌كند تا موسيقي به جزء لاينفك زندگي آنها در تمام عمر بدل شود.

 

 

موسيقي به‌عنوان يك بخش مهم از زندگي كمك مي‌كند تا مهارت‌هاي خلاقانه و گروهي در فرزندتان پرورش يابد و در آينده‌اي نزديك، او به فردي كامل از نظر اعتماد به نفس، اراده، اجتماعي بودن و... تبديل شود.